10-ball ở Gandia: luật gọi bi, hai sân đấu và bài kiểm tra chín ngày

Trên bàn bi số 2 ở Gandia, một cơ thủ cao tuổi nhìn xuống thế bi còn đúng hai quả: bi số 9 và bi số 10. Ông có cơ hội kết thúc ván đấu ngay tại đó. Cơ chạm bi, bi chủ lệch vài milimét, và cơ hội trôi qua. Ở 9-ball, kiểu trượt này thường được xoa dịu ở lượt sau bằng một pha rơi hộ hay một thế an toàn vô tình. Ở 10-ball thì không có cửa đó: mọi cú đánh phải được gọi tên trước khi cơ chạm bi, nên mặt bàn không còn chỗ cho tình cờ. Cùng lúc, cách đó vài bàn, Sinem Kokten nói với phóng viên rằng giải này có hai sân đấu và cô vừa lần đầu bước vào sân thứ hai: “Nó thật sự khác, khiến mọi thứ khó hơn một chút.” Hai chi tiết nhỏ ấy mô tả chính xác hơn mọi bảng huy chương về thứ đang diễn ra tại Predator European Seniors Pool Championships: kỹ thuật bị nén bởi luật chơi, và bị bào mòn bởi điều kiện vật lý của căn phòng.

Giải diễn ra tại Gandia, Tây Ban Nha, kéo dài chín ngày, với bốn nội dung pool Mỹ chạy song song: 8-ball, 9-ball, 10-ball và straight pool, cộng hai nội dung đồng đội. Ba nhóm thi đấu gồm 46+, 56+ và nữ. Đây là giải vô địch cấp liên đoàn châu Âu thuộc EPBF, không phải sự kiện xếp hạng chuyên nghiệp, nên đơn vị giá trị của nó là huy chương chứ không phải tiền thưởng. Hệ thiết bị đi kèm cũng thuộc đúng hệ sinh thái pool Mỹ: bàn Predator, vải Simonis, bi Aramith, cơ Longoni, đầu cơ Kamui.

Vòng tứ kết 10-ball nam 46+ khép lại với tỷ số 7-3 của Jorge Tinoco trước Kamuf; tứ kết nữ kết thúc 5-2 cho Kokten trước Lundetræ. Cả hai đều đang giữ ngôi vô địch nội dung của mình. Bán kết lúc 18h15, chung kết lúc 20h00 thứ Sáu, và cũng trong ngày thứ Sáu, 8-ball khởi tranh ở cả ba nhóm tuổi. Ở nhánh 56+, Manuel Pereira, người có bốn huy chương vàng sự nghiệp, lội ngược dòng từ 0-5 và từ 3-6 để thắng; còn Reider Schive-berg, người mới chơi môn này khoảng sáu năm, là nhân vật của cú trượt với hai quả bi cuối. Toàn bộ diễn biến được phát trực tiếp miễn phí trên YouTube qua Pro Billiard TV ở bàn 1 đến 3, kết quả công bố trên cổng epbf.com.

Nếu chỉ được chọn một thước đo kỹ thuật cho giải này, tôi chọn luật gọi bi. 10-ball ra đời để triệt tiêu đúng cái yếu tố mà 9-ball buộc phải dung thứ: bi rơi hộ, thế an toàn vô tình, những ván thắng không do mình thiết kế. Khi mỗi cú đánh đều phải khai báo trước, phần thưởng chuyển hết về phía người kiểm soát vị trí bi chủ và biết từ chối cú đánh đẹp để chọn cú đánh đúng. Cú trượt của Schive-berg khi còn 9 và 10 là kiểu thất bại đặc trưng của nội dung này: ở giai đoạn đó không tồn tại lối thoát may mắn nào, chỉ có vị trí bi chủ đúng hoặc sai. Ở 10-ball, sai số không được tha; nó chỉ được hoãn tới cú gọi bi kế tiếp.

Độ dài race là biến số giải thích mạnh nhất ở giải này, mạnh hơn kỹ thuật cá nhân. Tỷ số không được công bố kèm thể thức, nhưng đọc các kết quả 7-3, 5-2 và một ván 6-6 phải phân định, có thể suy ra nữ đánh race tới 5, nam và 56+ đánh race tới 7. Trong race tới 5, lợi thế 5-0 chỉ đáng giá năm lượt vào bàn tốt, và năm lượt vào bàn tốt là thứ có thể bị san bằng. Pereira san bằng thật. Khoảng cách giữa một cơ thủ ba lần vô địch và một người mới chơi sáu năm bị nén lại tới mức gần như không đo được trong một buổi tối. Ai muốn kết luận về đẳng cấp ở đây thì phải nói rõ: đẳng cấp ấy chỉ được kiểm chứng nếu race đủ dài để nó kịp lộ ra.

Điều kiện vật lý là biến số thứ hai, và là biến số chưa ai thống kê. Kokten nói rõ sân lạ khiến mọi thứ khó hơn. Với danh mục nhà tài trợ Predator và Simonis, mặt bàn gần như chắc chắn nhanh và ổn định, nên phàn nàn của cô nhiều khả năng hướng vào sai lệch giữa bàn này với bàn kia chứ không phải tốc độ vải. Trong một race ngắn, người đã thích nghi với sân trước giữ lợi thế ẩn mà không chỉ số nào ghi lại. Đây là suy luận từ danh sách tài trợ, chưa phải quan sát trực tiếp, nên cần được kiểm chứng bằng dữ liệu bàn cho từng trận.

Xung đột đa nội dung cũng là vấn đề kỹ thuật, không phải chi tiết lịch thi đấu. Kokten vừa đánh bán kết 10-ball, vừa đặt mục tiêu mùa giải là một huy chương 8-ball, trong khi khối 8-ball khởi tranh gần như trọn ngày hôm sau ở cả ba nhóm. Hai nội dung với hai logic bi chủ khác nhau trong vòng 24 giờ bào mòn độ ổn định vị trí, thứ chính là nền tảng của 10-ball. Cô tự khai báo rủi ro phân tán ấy, và ở cấp độ này, một lời khai báo như vậy đáng tin hơn một bảng thành tích.

Phần dữ liệu còn thiếu thì rất lớn: không có tỷ lệ break-and-run, không có số lần vào bàn sạch, không có tỷ lệ an toàn thành công, không có quỹ thưởng, không có quy mô nhánh đấu, không có thứ hạng thế giới cho bất kỳ ai. Không có thứ hạng, không có mẫu cả mùa, không có đối đầu trực tiếp, mọi phát biểu kiểu “ai là ứng viên số một” chỉ là tự sự. Khi khán đài trống, dữ liệu trở thành tiếng vỗ tay duy nhất tôi tin. Ở giải này khán đài không trống, nhưng dữ liệu thì trống thật, nên mọi kết luận của tôi phải kèm điều kiện đo được.

Cách đọc dễ nhất về Pereira là bản lĩnh thép: thắng sáu trong bảy ván cuối dưới áp lực bị loại. Cách đọc chặt hơn: chính thể thức đã sản xuất ra màn lội ngược dòng ấy, và một race dài sẽ xóa sổ nó trước khi nó thành câu chuyện. Một cơ thủ giữ được nhịp ở ván quyết định có thể vừa có tâm lý vững, vừa đơn giản là người còn sức. Điều kiện để phân biệt hai khả năng này khá rõ: nếu Pereira thắng tiếp trận bán kết 56+ trước Bergh trong trạng thái đã tích lũy mệt mỏi, luận điểm bản lĩnh có thêm bằng chứng; nếu anh thua nhanh và thua sớm, đó là dấu hiệu của chi phí thể lực trong lịch chín ngày, không phải của sự sa sút tay cơ.

Việc cả hai đương kim vô địch cùng còn sống ở bán kết nghe như một tuyên bố về đẳng cấp. Nhưng mẫu chỉ gồm một trận tứ kết mỗi người. Trong pool race ngắn, đương kim vô địch bị loại sớm là chuyện thường ngày; hai người trụ lại là tín hiệu đáng chú ý, chưa phải bằng chứng. Tôi không nhớ cú đánh cuối; tôi nhớ vị trí bi chủ trước khi nó chạm băng, và ở đây vị trí ấy chưa được ghi lại ở đâu cả. Mỗi thế bi là một lời thú tội; nhiệm vụ của tôi là nghe nó nói, nhưng lần này giải chưa cho tôi nghe đủ.

Tối thứ Sáu sẽ trả lời vài câu cụ thể. Hai đương kim vô địch có trụ nổi qua một buổi tối mà bán kết và chung kết chỉ cách nhau chưa đầy hai giờ? Phân công sân đấu có tương quan với kết quả, hay chỉ là trùng hợp? Và nếu Kokten thắng thêm một chiếc cúp nữa rồi bước vào khối 8-ball ngay hôm sau, điều đáng ghi không phải là chiếc cúp mà là cô đã thắng trong điều kiện nào. Bảy năm theo dõi pool châu Âu dạy tôi rằng những câu trả lời ấy chỉ có giá trị khi đi kèm số liệu bàn, số liệu break và một khung so sánh đủ dài. Trước khi có chúng, tôi giữ lại phán đoán và chờ dữ liệu lên tiếng.